De Blog van Swinkels

Als kind las ik een stripverhaal dat op mij een geweldige indruk maakte. Ik herinner me niet wie de tekenaar of de auteur was en weet ook niet of de strip was gebaseerd op een bestaand literair werk in het SF-genre. De strip vertelde het verhaal van een man die een teletijdmachine had uitgevonden. Er zijn veel van zulke verhalen, maar dit verhaal was heel bijzonder. De uitvinder maakte een reis naar de toekomst, en kwam uit in … niets . Er stonden afbeeldingen bij de tekst en op de laatste afbeelding zag je hem zitten, in een grote witte leegte. De tekst zei zoiets als: En daar zat professor Huppeldepup helemaal alleen in het grote niets, te wachten tot zijn eigen tijd hem had ingehaald . Het verhaal greep me aan omdat de situatie me heel goed voorstelbaar leek. De toekomst bestond immers nog niet, dus wie naar de toekomst reisde kwam nergens terecht, in een groot niets. Deze opvatting over de tijd, is de voorstelling die we ons waarschijnlijk allemaal maken. Het is een be...

Een Interview met Chriet, of niet R.I.P. Chriet Titulaer (9 mei 1943 - 25 april 2017) Men spreekt wel van markante verschijningen . Met zijn kabouterbaard, sjofele kledingstijl en zachte, bijna vloeibare Limburgse   g viel de afgelopen weekend op 73-jarige leeftijd overleden sterrenkundige Chriet Titulaer zeker in die categorie. Hij cultiveerde het imago van verstrooide professor omdat hij wist dat het hem goed van pas kwam bij zijn televisieoptredens. Titulaer werd in één klap Neerlans bekendste geleerde toen hij samen met Henk Terlingen ("Apollo Henkie") de eerste maanlanding live becommentarieerde op televisie. Terlingen speelde daarbij het balorige maar nieuwsgierige neefje, Titulaer de guitige maar toch ook strenge professor. In de daaropvolgende jaren steeg zijn roem tot ongekende hoogte: als er weer eens een opmerkelijk wetenschappelijk nieuwtje was, werd hij in de studio uitgenodigd om commentaar te leveren. Hij werd zo populair dat diverse cabaret...

Kimduiking Kimduiking, is dat een jongedame genaamd Kim die een duik neemt? Welnee flauwerik, het is de denkbeeldige lijn tot waar men het aardoppervlak kan zien, oftewel, met een ander mooi woord: de gezichtseinder . De kromming van het aardoppervlak zorgt ervoor dat we slechts een beperkt deel van dat aardoppervlak kunnen zien, na de einder of kim verdwijnt het aardoppervlak uit het zicht. De aarde verbergt als het ware zichzelf. In de Oudheid was dit één van de sterkste aanwijzingen dat de aarde geen platte schijf kon zijn. Er wordt vaak gedacht dat het idee van een platte aarde standhield tot diep in de Middeleeuwen, of zelfs later, maar in werkelijkheid wisten de Oude Grieken al beter. In 350 v. Chr. schrijft Arististotele s in zijn werk DeCaelo (289a: 1-9) : „ (...) het aanzien [van de sterrenhemel] verandert indien men naar het zuiden of noorden reist; er zijn in Egypte en in de omgeving van Cyprus sterren waargenomen, die niet zichtbaar zijn in noordelijker...

DE GOD IN ONS ALLEN - Bedenkingen bij een klimaattop - # Moeders wil is wet Van oudsher wordt de filosofie de moeder van de wetenschappen genoemd, maar deze eretitel komt eigenlijk toe aan de natuurkunde. Naast kennis over de natuur, schenkt deze moeder ons namelijk ook: - kennis over het na-turen - kennis over het natte uur Een moeder die van alle markten thuis is en meer te bieden heeft dan je op grond van haar naam zou vermoeden. De vraag is of zij, zoals veel moeders, ook de baas is in huis. Is haar wil wet? Volgens Barbara Debusschere wel. In De Morgen van 29 November jongstleden, schreef zij: "Besparen we onszelf de meest vernielende effecten van een ontwrichting die bijna iedereen bedreigt, of kiezen we ervoor domweg door te gaan met ons enige huis opbranden? Ons antwoord moet nu vallen, want hierna nemen de wetten van de natuurkunde het over en hebben we niet meer te beslissen." Barbara ... Vernielende effecten en ontwrichting. Als het n...

I - Kleine deeltjes hebben grote wensen Stel u een kraan voor. Een kraan voor warme en koude vloeistof, maar geen gewone mengkraan met een blauwe en rode knop, maar een kraan zonder knoppen die constant open staat. Het bijzondere is dat de vloeistof die uit de kraan komt of gloeiend heet, of ijskoud is, één van de twee, dus geen mengvorm. Ook de vloeistof is bijzonder: we kunnen nergens aan afleiden of de vloeistof heet of koud is, we kunnen dit enkel controleren door onze hand in de straal te steken. En nu komt het: tot op het moment dat we onze hand in de straal steken, is de vloeistof nog niet warm of koud , en staan beide mogelijkheden nog open, maar op het moment dat de vinger de straal raakt, wordt de vloeistof ogenblikkelijk het één of het ander : warm of koud.  De bovenstaande beschrijving (losjes gebaseerd op een artikel van de wiskundige Douglas R. Hofstadter in The Mind's I ) is een poging om een conceptueel probleem uit de kwantummechanica inzichtelijk t...

I - The Importance of being Rutherford In een antwoord op mijn bekentenis dat ik graag over de ringen van Saturnus zou wandelen, maar bang was om door ze heen te zakken, schreef de natuurkundige Sylvia Wenmackers me dat de broosheid van de ringen geen probleem hoefde te zijn. In het dagelijks leven bestaan de oppervlakten waarover we wandelen immers ook "meer uit niets dan uit iets". In een nieuwe bijdrage op haar blog, genaamd Racen naar Saturnus , voegt ze daar aan toe: "Met “meer niets dan iets” bedoelde ik dat de atoomkern, die nagenoeg alle massa van een atoom bevat, zeer klein is ten opzichte van het hele atoom (kern plus elektronen). Het was Ernest Rutherford die de atoomkern ontdekte in 1911. Hij vergeleek de kern in het atoom met een vlieg in de kathedraal. Een prachtig beeld, al kan een metafoor ook ongewenste associaties oproepen: voor mij is dit een atoombeeld dat galmt en naar wierook ruikt." Inderdaad, een prachtig beeld. De meesten van on...

Dromen zijn bedrog, maar soms blijken ze toch in vervulling te kunnen gaan. In een vorige bijdrage, Het Einde van de Regenboog , vertelde ik dat ik me als kind voorstelde dat ik over de ringen van Saturnus zou kunnen lopen. Nadat ik had ontdekt dat de ringen bestaan uit deeltjes die zijn samengesteld uit ijs, rotsblokjes, stof en gruisdeeltjes , meende ik mijn droom te kunnen opbergen. Over zulke ringen kon je volgens mij niet lopen, je zou er dwars doorheen zakken. Sylvia Wenmackers , die ik in het artikel had vernoemd, schreef me echter het volgende: "Natuurkundig gezien lijkt het me best mogelijk om over de ringen van Saturnus te lopen. De vloeren waar we gewoonlijk op lopen zijn ook meer niets dan iets; het is enkel omdat onze voeten zo groot zijn in vergelijking met de intermoleculaire afstand dat we er niet door zakken. Dus voor zo'n ringwandeling komt erop aan om schoenen te vinden met zeer grote zolen en gemaakt van een licht materiaal. (Het enige probleem is...